SワPER GワヌLER VE ASALAK GワヌLER

20Haziran2012ヌaramba10:15
Can Komar

Can Komar

Deerli okurlarm, son yllardaki ekonomik sorunlar karsnda, BRIC lkeleri diye tabir edilen ヌin, Brezilya, Rusya ve Hindistan’n gelimi ekonomileri (ABD ve Avrupa) geride brakaca ve yeni sper g輙er olarak kacaklar syleniyor. Bugnk yazmda size bunun byle olamayacan ve nedenlerini anlatmak istedim. 

 

ヌin 銹ke girecek

 

Yaptm aratrma srasnda, dnyaca mehur bir ekonomist olan Nouriel Roubini’nin ekonomik ngrlerini okuma frsat elde ettim.  ゙imdi, nce Roubini’nin szleri ile balayacam ve daha sonra ise neden ヌin’in (ve Trkiye’nin) sper bir g olamayacan anlatacam.

 

Bilindii gibi Roubini, 2009 krizini en doru ekilde bilen ve tarif eden ekonomistler arasnda yer almaktadr.  Kendisi, 1959 ylnda ンranl Yahudi bir ailenin olu olarak ンstanbul’da dnyaya gelmi.  Daha sonra ise ンtalya’da bym ve niversiteyi Milano’daki Bocconi ワniversitesinde bitirmi.  Oradan ABD’ye giderek Harvard niversitesinde Ekonomi doktoras yapm 輟k deerli bir bilim adamdr.

 

Roubini’nin dediine gre, ヌin, 2013 veya 2014 yllarnda 銹ke girecektir.

 

Roubini’nin grne gre, Avrupa Bor Krizi, Amerika’da yaanlan siyasi 軻kimeler ve kilitlenmeler, ヌin’in srdrlemez byme politikas tm dnyay kskac i輅ne almaktadr.  Roubini’nin en korkutucu ngrlerinden bir tanesi ise, bu kresel sorunlarn ヌin’in 2013 veya en ge 2014 ylnda 銹kn getireceidir.

 

Dnyay tehdit eden kresel problemlerin byk bir 輟unluunun ge輅ci olmadn syleyen ekonomist, 2012 ylnn kt bir ini-k yl olduunu belirtiyor.

 

Kresel problemler

 

ヨncelikle enerji ve gdada yaanlan sorunlar gzmz kapatarak yok edemeyeceimizi sylyor.

 

Arap Bahar, Ortadou’da pek 輟k hkmetin devrilmesine neden olmu, blgedeki lkelerin birbirlerine olan gvensizliini krklemi ve dolays ile petroldeki risk priminin artmasna neden olmutur.  Roubini, petrol fiyatlarnn daha da artacan ifade etmektedir.

 

Bu “belirsizlik noktalar”, gelimi lkelerin 2009 krizinden k 軋balarn olumsuz etkileyecektir.  Tabi ger軻kten de bir “k” olup olmadndan bahsedilebilirse…  Roubini’ye gre 2009 yl krizi, tipik bir resesyon deildi.  Ar miktarda alnan banka kredilerinin bilan輟lar krize sokmas idi.  Yaplan aratrmalara gre, bor ve bt軻 aklarn azaltmak, gelimi dnyann 10 yln alabilecektir.

 

Hkmetler tasarrufu tevik ederken g輙 bir kredilerin azaltlmas dnemi balamtr.  Bu durum, haliyle Avrupa’nn ekonomik durgunlua girmesine neden olurken, ABD’deki ekonomik dzelmeyi de olumsuz etkileyecektir.  Roubini, Keynes ekonomisindeki bir argman hatrlatmaktadr:  ヨzel sektr tasarrufa girerken (toplam talepte bir d olurken), resesyondan korunmak i輅n hkmetlerin bu boluu doldurmalar ve harcamalar artrmalar gerekirdi.  Ancak, kresel mali sistemdeki 銹k sonras oluan yangnlar sndrrken, kamu sektr de kemer skmak zorunda kald.

 

Tm dnyada izlediimiz g輳z siyasi liderlik, statkonun deimeden devam edeceini gstermektedir.  ABD’de siyasi 軻kimeler ve ke輅 dvleri yle bir noktaya geldi ki, ne Barack Obama, ne de Cumhuriyet輅lerin aday Mitt Romney bunun altndan kalkamayacaklardr.  Bildiiniz gibi, ABD’de Cumhuriyet輅lerin ve Demokratlarn anlamsz 軻kimeleri nedeni ile Amerika Birleik Devletlerinin mali reytingi tarihte ilk kez drlmt.  Taraflarn bu ke輅 inad, yakn ge輓ite daha baka vartalar atlatlmasna da neden olmutu.  Roubini, bu skntlarn gelecekte de devam edeceine inanmaktadr.  2012’nin bir se輅m yl olmasna ramen siyasi atmosferdeki ataletin artmas buna iaret etmektedir. 

 

Ekonomik g輙er

 

Dnyay yneten ekonomilerden bahsedilirken G-7 (en byk 7 ekonomi), G-20 gibi rumuzlarla konuuruz.  Roubini, G-0’dan bahsediyor.  Yani, kresel ekonomiye egemen olan hi bir lkenin olmamas durumundan… G-Sfr.  Bu gre gre, dnyamz artk G-20 dnyas deildir.  Ge輻iimiz yl i輅nde grld ki dnyaya hkmeden 20 ekonomi bir azdan ahenkli bir ekilde konumak bir yana birbirinin sesini ksmaya 軋lan uyumsuz sesler karmaas yaratmlardr.  Mali krizin yaratt ncelikler, uygulanan politikalarn 輟k farkl olmalar ve lkelerin ekonomik deerleri bu alanda bir uyum olmasn nlemitir.

 

Roubini’nin 銹zm nerisi

 

Bu arada Roubini, gelimekte olan ekonomilerin, gelimi dnyadan tamamen kopmasn bekleyen baz szde ekonomist “ulemalara” da cevap vermektedir:  Bu, Avrupa krizinin daha da ktlemesine neden olacaktr.  Bugnk gibi, stok ve nakit ak problemleri olduunda; yani 輟k fazla bor ve parann stoklara gml olmas durumunda tasarrufa girilmesi, mevcut resesyonun daha da derinlemesine neden olacaktr.  Roubini’ye gre bunun tek 銹zm, Yunanistan gibi lkelerin Euro blgesini terk etmeleri ve Arjantin’in yapt gibi, ekonomilerinin verimliliini artrmalardr. 

 

Roubini, Yunanistan hakknda keskin bir gr srmekle birlikte, en rahatsz edici gr “ヌin’in 銹knn” geldiidir.  Roubini’ye gre, ヌin’in izlemekte olduu mevcut ekonomi politikas (yksek tasarruf, dk tketim ve GSMH’nin nerede ise %50’sinin yatrmlara ayrlmas) dengeli ve srdrlebilir bir durum deildir.  Eer, yerel ynetimleri de hesaba ilave ederseniz ヌin’in borcu, GSMH’nn %80’ine hzla yaklamaktadr. Bor輙a beslenen tevik sistemi 銹kecek, bankaclk sistemi byk yaralar alacak ve ekonomi 軋klacaktr.  Roubini, eer ヌin mevcut ekonomik modeli terk etmez ise, 軋klmann 2013 veya 2014’te ger軻kleeceini dnmektedir.

 

Eer Roubini’nin bu ngrs ger軻kleecek olur ise, tm gelimi ve gelimekte olan tm lkeler ekonomik bir tsunami tehlikesi yaayacaktr.

 

ヨbr taraftan, Roubini’nin bahsettii kresel tehlikeler sadece ヌin i輅n deil, Trkiye i輅n de byk bir tehdit unsurudur.

 

Sper g輙er ve asalak g輙er

 

Trkiye ve ヌin (tabi bunlarla birlikte dier bir輟k lke de) ihracata dayal bir byme modeli izlemektedirler.  Ne kadar 輟k ihracat, o kadar 輟k gelir ve refah…  Bu lkelerin i tketimleri, var olan refah seviyesini destekleme kapasitesinde deildir.  Gelimi lkelerin tketimleri ve bu lkelerden yapt ithalatlar sayesinde mevcut refah seviyesine ulalmaktadr.

 

ヨbr taraftan ABD ve Avrupa’da durum daha farkldr.  Buralardaki refah belirleyen, kendi i pazarlarndaki gelir seviyesi ve tketimdir.  Trkiye ve ヌin (ve Brezilya ve Hindistan ve bir輟k dierleri) ABD ve Avrupa’nn tketimine mahkmdurlar. Eer ABD ve Avrupa varsa onlar da vardr.  Yoksa onlar da yoktur.  Asl olan tketimdir. Ger軻k g tketicidir. 

 

ンte sper g olmakla, asalak g olmak arasndaki fark budur.

 

ヨbr taraftan, Trkiye’nin 輟k dikkatli olmasn gerektirecek dier baz yapsal sorunlar da vardr:  ヨdemeler dengesi ve Cari Ak.

 

TUンK’in yaynlam olduu u resmi rakamlara bir bakn, ne demek istediimi anlayacaksnz:

 

 

 

ンhracat

ンthalat

D ticaret dengesi

Yllar

Deer

Deiim

Deer

Deiim

Deer

 

願 $

%

願 $

%

願 $

2000

27 774 906

4,5

54 502 821

34,0

-26 727 914

2001

31 334 216

12,8

41 399 083

-24,0

-10 064 867

2002

36 059 089

15,1

51 553 797

24,5

-15 494 708

2003

47 252 836

31,0

69 339 692

34,5

-22 086 856

2004

63 167 153

33,7

97 539 766

40,7

-34 372 613

2005

73 476 408

16,3

116 774 151

19,7

-43 297 743

2006

   85 534 676

16,4

   139 576 174

19,5

-54 041 498

2007

107 271 750

25,4

  170 062 715

21,8

-62 790 965

2008

  132 027 196

23,1

  201 963 574

18,8

-69 936 378

2009

  102 142 613

-22,6

  140 928 421

-30,2

-38 785 809

2010

   113 883 219

11,5

   185 544 332

31,7

-71.661.113

2011

   134 969 273

18,5

   240 837 860

29,8

-105.868.587

 

Ekonomimiz 輟k iyi gidiyor, ihracatta rekorlar kryoruz diyoruz; ama ithalattan hi bahsetmiyoruz.  ンhracatmz arttk軋, ithalatmz daha da 輟k artyor.  Temel’in dedii gibi kim kimi pyor anlalmyor. Ge輻iimiz yl 105 milyar dolar ak vermiiz.  Ama, arta bir bakn:  2009’da 38 milyar dolar, 2010’da 71 milyar dolar, 2011’de 105 milyar dolar…

 

Peki bu a nasl kapatmz?  Bor輙anma ile.  2011 yl toplam d borcumuz 306 milyar dolar olmu.  ン borcumuz ise 387 milyar TL olmu.  Her ikisi de srekli artyor. 

 

ヌin’e bakalm.  Adamlarda bizim gibi ihracat ile ge輅niyorlar.  Ama onlarn cari a yok; tam tersine cari fazlalar var.  Tam 2 trilyon dolar fazla veriyorlar.  ンte g budur.  Asalak olsa bile.  Bizimki ise Karadeniz fkras gibi bir g.

 

Can Komar

Bu yaz toplam 16449 defa okunmutur.
Etiketler:
UYARI: Kfr, hakaret, rencide edici cmleler veya imalar, inan輙ara saldr i軻ren, imla kurallar ile yazlmam,
Trk軻 karakter kullanlmayan ve byk harflerle yazlm yorumlar onaylanmamaktadr.
Yorumlar
Dier Yazlar