Çelik Sektöründe Anakronik Yaklaşımlar

12 Ağustos 2014 Salı 12 : 10
Dr. Veysel YAYAN

Dr. Veysel YAYAN

Türk çelik sektörünün kuruluş yılları 1930’lara kadar gidiyor. Sektör en hızlı gelişmeyi 24 Ocak ekonomik istikrar tedbirleri sonrasında, Özal’lı yıllarda gerçekleştiriyor. 2000’li yıllarda 20 milyon tona ulaşan sektörün kapasitesi, 2003 sonrasında büyük bölümü yassı ürünler ile yapısal çelik ürünlerine yönelik yatırımlarla 50 milyon ton seviyesini aşıyor. Sektör, Türkiye’yi dünyanın 8. en büyük çelik üreticisi konumuna ulaştırıyor. Bütün takdirleri üzerinde topluyor. Ancak son zamanlarda, cevher ve hurda fiyatları arasında demir cevheri lehine gelişen farka atıfla “Türkiye’de ağırlıklı olarak elektrik ark ocaklı tesislere yatırım yapılmış olması eleştirilirken, entegre tesislere yatırım yapılmasının daha doğru bir yöntem olduğu, esasen hurda yerine cevhere dayalı bir üretim yapısının daha sağlıklı bir seçim olduğu” bu yönüyle âdeta, “geçmişte ne yapıldıysa yanlış yapıldığı” şeklinde değerlendirmelere sıkça rastlanıyor.

Tarihi olaylarda olduğu gibi, çelik sektörüne yönelik, geçmişi bugünün şartları ve perspektifi ile değerlendiren anakronik bakış tarzı, sözkonusu yatırımların yapıldığı dönemin şartlarını göz ardı eden bir mahiyet taşıyor. Öncelikle, hem Türkiye’de hem de dünyada entegre tesis yatırımlarının, genellikle kamu kesimi tarafından gerçekleştirildiği, özel sektörün böylesine büyük yatırımları yapamadığı unutuluyor. Türkiye örneğinde, kamu kesiminin de, yüksek maliyetli entegre tesislere daha fazla yatırım yapmak bir yana, kurulu bulunan tesislerde modernizasyon yapmayı dahi uzun yıllara ertelediğini, İsdemir ve Kardemir’in, kamu kontrolünde olduğu dönemde ihtiyaç duyulan küçük yatırımların yapılmaması yüzünden, adeta hurda olarak kapatılma noktasına geldiğini, kamunun İsdemir’de 7-8 ayda kendisini finansa edebilecek 20 milyon dolarlık kontinü döküm yatırımını dahi, yaklaşık 10 yıl sürüncemede bıraktığını unutmamak gerekiyor. Bu yönüyle, entegre tesis yatırımı yapabilecek boyutta sermaye birikimi bulunmayan özel sektörün, Türkiye’nin çelik ile ilgili sorunlarının çözümü için tercihini, pratik ve pragmatik bir yaklaşımla, emisyonlar açısından daha avantajlı, esnek üretim imkanı veren daha düşük maliyetli, ark ocağı teknolojisine yatırım yapmaktan yana kullanmasının yadırganmaması gerekiyor.

Bugün geldiğimiz noktada, cevher fiyatları ile hurda fiyatları arasındaki cevher lehine açılan fark, yeniden cevhere yönelme alternatifini gündeme getirmiş bulunuyor. Cevhere dayalı üretim teknolojileri, sadece çelik üreticisi kuruluşlar tarafından değil, kamu otoriteleri tarafından da ciddi bir biçimde araştırılıyor. Ancak bu tür bir yatırımın yapılması, mevcut mali imkânlar ile pek kolay görünmüyor. İlk değerlendirmelerde, yıllık 1.5 milyon tonluk kapasite için, en az 500 milyon dolar seviyelerinde bir yatırıma ihtiyaç duyulduğu anlaşılıyor. Sözkonusu yatırım tutarına rağmen, geleceğe yönelik öngörülerdeki belirsizlik rahatsızlık yaratıyor.

Dönemsel olarak, hurda ve demir cevherinde dengenin değişebileceği biliniyor. Hernekadar, mevcut görüntü, demir cevheri ile hurda arasındaki farkın kısa vadede kapanmayacağı intibaını veriyor ise de, orta vadede hurda ile demir cevheri arasında yeni dengelerin kurulabileceği, ark ocaklı tesislerde üretimin azalmasının ve entegre tesislerin hurda kullanımlarının düşüş eğilimine girmesinin, yeni dengelerin oluşmasına katkıda bulunabileceği değerlendiriliyor.

Hurda tüketen elektrik ark ocaklı tesislerin, girdi olarak hurda yanında demir cevheri kullanımını mümkün kılacak teknolojilere yatırım yapmalarında ciddi finansman boyutu yanında, çelik tesislerinin bulunduğu sahalarda bu tür bir yatırımın ihtiyaç duyacağı büyüklükte kullanıma uygun bir arazinin olup olmadığı hususu da önemli bir sorun olarak ortaya çıkıyor. Dolayısıyla, bu alanda yapılacak yatırımlar, ilk değerlendirmelerin aksine, kolay bir opsiyon olarak görünmüyor. Ayrıca, ülkemizde doğalgaz ve enerji fiyatlarının yüksekliği de, hurdaya alternatif yatırımları sınırlayıcı bir rol oynuyor. Esasen, Türkiye ile benzer özelliğe sahip olan, üretiminin ortalama % 40 oranındaki kısmını elektrik ark ocaklı tesislerde gerçekleştiren, bazı üye ülkelerde bu oranın % 70’leri aştığı Avrupa Birliği’nde, bugüne kadar sözknonusu cevher kullanımına dayalı sıcak metal üretim teknolojisinin kullanılmadığı ve orta vadede de kullanılmasının öngörülmediği biliniyor. Bu durum da, ark ocaklarında sıcak metal üretimine imkân sağlayacak teknolojilerin, kolay bir alternatif olmadığını ve ciddi yatırım maliyeti gerektirdiğini ortaya koyuyor.

Ancak bugün geldiğimiz noktada, dünya çelik sektöründe 8. sırada bulunan Türk çelik sektörünün rekabet gücünü arttıracak tüm imkânları değerlendireceğinden de şüphe edilmemesi gerekiyor. Bu arada, en az 500 milyon dolar seviyelerine kadar ulaşan sözkonusu yatırımların teşvik kapsamında değerlendirilebilmesi için, AB ile aramızdaki Serbest Ticaret Anlaşması’nın devlet yardımlarını kısıtlayan hükümlerinin gözden geçirilmesi bekleniyor. Herhangi bir devlet desteği olmadan, bu büyüklükteki yatırımların gerçekleştirilmesinin kolay olmayacağının da kabul edilmesi gerekiyor.

Bugün geldiğimiz noktada, anakronik yaklaşımlarla, geçmişte yapılmış olanları eleştirmek yerine, her yatırımı zamanın şartları içinde en iyisini yapmayı hedefleyen mahiyeti de dikkate alınarak, geleceğe yönelik, makûl, mantıklı, fizibilitesi olan ve devlet desteğine sahip çözümler getirilmesine ve konuya, “geçmişin şartları içinde ne yapılmışsa en iyisinin yapıldığı ve gelecekte de ne yapılacaksa en iyisinin yapılacağı” anlayışı ile yaklaşılmasına ihtiyaç duyuluyor.

Dr. Veysel Yayan / TÇÜD Genel Sekreteri

Bu yazı toplam 25865 defa okunmuştur.
Etiketler:
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Yorumlar
Diğer Yazılar
  • Çelik üretiminde çift haneli artış!
  • Dünya Koruyor, Türkiye Bekliyor
  • Türk Çelik Sektörü Devlet Desteğine İhtiyaç Duyuyor
  • Muhatap Çin Olmalı
  • Demir Çelik Sektöründe İthalat Hızla Artıyor
  • Hurda İthalatındaki Düşüş, Yarı Ve Nihai Mamul İthalatını Arttırıyor
  • Çelik Sektörünün Stratejik Önemi Gözardı Ediliyor
  • 2015 Yılının Daha İyi Bir Yıl Olmasını Bekliyoruz
  • 2014 yılı Türk çelik sektörünün beklenenden daha kötü bir performans gösterdiği bir yıl oldu
  • Ekonomide Öncelikli Dönüşüm Programı Gelecek İçin Dr. Veysel YAYAN Ümit Vaad Ediyor
  • Türkiye, Çelik Sektörünün Stratejik Önemini Dikkate Alıyor
  • Ekonomide Öncelikli Dönüşüm Programı Gelecek İçin Ümit Vaad Ediyor
  • Yerli Çeliğe Dayalı Olmayan Sınai Faaliyetler Kalıcı Olamaz
  • Çelik Sektöründe Anakronik Yaklaşımlar
  • İran'a Çelik İhracatında Hedef 2014'te 1 Milyon Tona Ulaşmak
  • 2023 İhracat Hedefleri Hayal mi?
  • Son Yılların En Kötü Çeyreğini Yaşadık
  • Çelik Sektörü Aylık Değerlendirme - Kasım 2013
  • Hangi Ortaklık?
  • Çelik İhracatımızdaki Gerileme Koruma Tedbirlerinden Kaynaklanıyor
  • Kapasite Fazlalığındaki Artış Dünya Çelik Sektörünü Tehdit Ediyor
  • 2013 Değerlendirmesi 2014 Beklentileri
  • Demir-Çelik Üretimine İthalat Darbesi
  • Girdi Maliyetleri Çelik Sektörünü Zorluyor
  • Gümrük Birliği Revizyonu AKÇT İle STA’yı Da İçermeli
  • Çelik Üretimindeki Düşüş Devam Ediyor
  • Çelik Sektöründe Kapasite Kullanım Oranı Dipte
  • Yavaşlamaya Rağmen Çelik Sektörümüz Büyümeye Devam Ediyor
  • Demir Çelik Sektörü Değerlendirmesi – Şubat 2013
  • AKÇT Anlaşması Sorgulanıyor
  • Çin tehdidi rahatsız ediyor
  • Türkiye Yassı Çelik Kapasitesinden Yeterince Yararlanamıyor
  • Sektörümüzün Hurdadan Ürettiği Değer Göz Ardı Ediliyor
  • 2012 yılı demir çelik sektörü açısından verimli geçecek
  • Gerekli Destekle Cari Açığın 5 Milyar Dolarını Kapatırız
  • Veysel Yayan: Piyasalardaki Spekülasyon İddiaları Asılsız
  • Çelik sektörünün üzerindeki yüklerin acilen kaldırılmalı
  • Eurofer’in damping soruşturması talebi şaşkınlığa yol açtı
  • 2010 Yılında Türkiye 29.1 Milyon Ton Ham Çelik Üretti
  • Türkiye'nin ham çelik üretimi yurtiçi talep ağırlıklı artıyor
  • ÇELİK SEKTÖRÜNDEKİ İYİLEŞME EĞİLİMİ ÜMİT VERİYOR
  • YILIN SON ÇEYREĞİNDE RESESYONDAN ÇIKIŞA PARALEL OLARAK
  • İSO 500’DE DEMİR-ÇELİK SEKTÖRÜNÜN AĞIRLIĞI ARTTI
  • Elektrik zammının, sektörün rekabet gücünü daha da zayıflatmasından endişe duyuluyor
  • Demir-çelik ürün fiyatlarındaki artışın doğru yorumlanması gerekiyor
  • Dünya çelik sektörü olağanüstü zor bir dönemden geçiyor
  • Eurofer’in damping soruşturması talebi şaşkınlığa yol açtı
  • Yassıya Yönelim Devam Ediyor
  • Dünya çelik sektörü olağanüstü zor bir dönemden geçiyor